W inżynierii bezpieczeństwa pożarowego jednym z najtrudniejszych zadań jest zachowanie ciągłości oddzielenia przeciwpożarowego w miejscach, w których przechodzą przez nie instalacje techniczne. Każdy otwór w ścianie lub stropie o określonej klasie odporności ogniowej musi zostać zabezpieczony tak, aby nie stał się kanałem dla ognia i gazów pożarowych. Dla wykonawcy oznacza to konieczność precyzyjnego doboru systemów uszczelniających do specyfiki danego przewodu oraz materiału samej przegrody.

Odporność ogniowa przepustów instalacyjnych a przepisy techniczne

Zgodnie z przepisami dotyczącymi warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, wszystkie przejścia instalacji przez elementy oddzielenia przeciwpożarowego powinny posiadać klasę odporności ogniowej (E – szczelność, I – izolacyjność) nie niższą niż klasa odporności ogniowej danej przegrody. Należy przy tym pamiętać, że obowiązek ten dotyczy również ścian zewnętrznych, jeśli stanowią one pasy międzykondygnacyjne mające zapobiegać rozprzestrzenianiu się ognia po elewacji (tzw. zewnętrzne ściany budynku pełniące funkcję oddzielenia).

Warto zaznaczyć, że w przypadku ścian niebędących elementami oddzielenia przeciwpożarowego, ale posiadających określoną klasę odporności, uszczelnienia również mogą być wymagane przez projektanta branżowego, aby utrzymać założone parametry bezpieczeństwa obiektu. W każdym przypadku ostateczna wartość odporności przepustów instalacyjnych musi zostać potwierdzona dokumentacją powykonawczą.

Uszczelnienia instalacyjne ppoż. – ich rodzaje i dobór technologii

Dobór zabezpieczenia zależy od tego czy mamy do czynienia z rurami palnymi, niepalnymi, czy są to przepusty elektryczne. W praktyce najczęściej stosuje się:

• Systemy pęczniejące: Kołnierze i opaski dedykowane rurom z tworzyw sztucznych (PVC, PP, PE);
• Materiały ablacyjne: Płyty z wełny mineralnej o wysokiej gęstości, malowane powłokami pochłaniającymi energię cieplną;
• Rozwiązania dla przepustów kombinowanych: Sytuacje, w których przez jeden otwór przechodzą jednocześnie kable, rury palne i metalowe. Wymagają one systemów certyfikowanych pod kątem wzajemnego oddziaływania różnych mediów.

Podczas montażu kluczowa jest wymagana klasa odporności ogniowej (np. EI 60, EI 120). Prawidłowo wykonane przepusty instalacyjne przeciwpożarowe muszą być oparte na kompletnych rozwiązaniach systemowych jednego producenta – mieszanie komponentów różnych marek unieważnia krajową lub europejską ocenę techniczną.

Najczęstsze błędy i przejścia ppoż. w praktyce wykonawczej

Nawet najlepsze materiały nie zadziałają, jeśli zawiedzie technologia montażu. Jako specjaliści na budowie, musimy zwracać uwagę na detale, które decydują o skuteczności bariery.

1. Czystość otworu: Masa uszczelniająca nie przylgnie do zapylonego lub zatłuszczonego podłoża, co w warunkach pożaru doprowadzi do wypadnięcia uszczelnienia.
2. Szczelność wiązek kablowych: Wykonując uszczelnienie kabli, należy zadbać o to, aby masa penetrowała przestrzenie między poszczególnymi przewodami. Dym przenika przez najmniejsze szczeliny.
3. Odległości od krawędzi: Każdy system określa minimalny rozstaw rur i kabli od krawędzi otworu oraz między sobą. Zbyt gęste upakowanie instalacji uniemożliwia poprawne zaaplikowanie masy.

Rola kierownika budowy i zabezpieczenia przeciwpożarowe, jakim powinny odpowiadać budynki

Kierownik budowy oraz instalator ponoszą wspólną odpowiedzialność za to, jak zostaną wykonane przepusty instalacyjne. Odbiory techniczne przez rzeczoznawcę ds. zabezpieczeń ppoż. lub Państwową Straż Pożarną są bezlitosne dla montażowej partyzantki.

Wszystkie przepusty przeciwpożarowe muszą zostać oznakowane czytelną metryczką, co jest szczególnie istotne w stropach pomieszczenia zamkniętego, gdzie ryzyko akumulacji dymu jest najwyższe. Dokumentacja powykonawcza powinna zawierać wykaz wszystkich uszczelnień wraz z ich lokalizacją, klasą EI oraz odniesieniem do konkretnej aprobaty lub oceny technicznej – pozwala to wykluczyć błędy związane z możliwością przenikania gazu oraz ognia przez nieszczelne przejścia. To jedyny sposób na udowodnienie, że odporność ogniowa przepustów jest zgodna z założeniami projektu oraz nie powoduje obniżenia deklarowanej odporności ściany działowej, stanowiącej barierę ogniową.

Podsumowując

Prawidłowe wykonanie uszczelnień to proces wymagający dyscypliny i wiedzy technicznej. Jako wykonawcy musimy pamiętać, że w systemach ppoż. nie ma miejsca na zamienniki niepoparte badaniami. Rzetelne podejście do zabezpieczania przejść instalacyjnych to gwarancja bezpieczeństwa budynku oraz spokoju podczas finalnych odbiorów inwestycji.